Lamentazioni per la Settimana Santa

Lamentazioni per la Settimana Santa - okładka płyty

Lamentazioni per la Settimana Santa – okładka płyty

„Tenebrae”, określane w języku rodzimym mianem ciemnej jutrzni, to uroczyste nabożeństwo, celebrowane podczas wielkopostnego triduum sacrum. Na muzyczną oprawę jutrzni (matutinum), składały się prócz psalmów i improperiów, lamentacje, wykonywane począwszy od XV wieku nocą lub we wczesnych godzinach rannych w czwartek, piątek i sobotę Wielkiego Tygodnia. W XVII stuleciu przyjął się zwyczaj, by śpiewy liturgiczne pierwszego nokturnu brewiarzowego, odbywały się w wigilię poprzedzającą święty dzień (stąd francuskie „leçons de tenebres” przewidziane na Wielką Środę, Czwartek oraz Piątek). Uroczyste nabożeństwo rozpoczynało się o zmroku od stopniowego wygaszenia świec, tak, aż wnętrze świątyni ogarnęła całkowita ciemność. W podniosłej ciszy rozbrzmiewały święte teksty, wśród których dramatyczne „Lamentacje proroka Jeremiasza„, oparte na wyjątkach z Biblii, zajmowały miejsce niepoślednie. W słowach nacechowanych niebywałą ekspresją i autentyczną rozpaczą, kreślą one obraz zburzonej przez Nabuchodonozora Jerozolimy i przeklinają los spętanych niewolą Żydów.

Frederic Edwin Church - Jerozolima

Frederic Edwin Church – Jerozolima

Intensywny, uczuciowy i wizjonerski styl strof Jeremiasza, pobudzał i inspirował wyobraźnię wielu kompozytorów, prowadząc na przestrzeni XVI wieku do apogeum tej formy wokalnej, której – zgodnie z estetyką późnego renesansu – nadawano opracowanie czysto polifoniczne (Palestrina, di Lasso, Victoria). Kompozytorzy, działający w Rzymie w pierwszej połowie włoskiego Seicento oraz Francuzi, skupieni w drugiej połowie tego stulecia na dworze „Króla-Słońce”, wznieśli gatunek na szczyty artyzmu. Wprowadzenie na szeroką skalę basso continuo¸ recytatywu oraz improwizacji, zmieniło oblicze „Lamentacji”, kreując wzruszające i retoryczne dzieła na głos solo z towarzyszeniem instrumentów.

Donatello - Prorok Jeremiasz (fragment)

Donatello – Prorok Jeremiasz (fragment)

Po szlachetne skargi sięgnęła pochodząca z Argentyny, Maria Christina Kiehr – rewelacyjny sopran, pojętna uczennica samego René Jacobsa, specjalizująca się w repertuarze wczesnego baroku. „Nazwanie jej głosu anielskim – pisze Craig Zeichner – nie będzie żadną przenośnią. Kiehr unosi się ponad linią melodyczną, pieszcząc każdą frazę z cudowną zwinnością”, a Richard Buell z „Boston Globe” dodaje: „Pomyślcie o cudownej przejrzystości głosu wiodącej wokalistki Hesperion XX, Montserrat Figueras, tylko jeszcze szerszej i słodszej.”

Rembrandt van Rijn - Jeremiasz na gruzach Jerozolimy

Rembrandt van Rijn – Jeremiasz na gruzach Jerozolimy

Artystce, której światową renomę ugruntowały niezliczone koncerty oraz nagrania z najwybitniejszymi propagatorami muzyki dawnej (R. Jacobs, J. Savall, P. Herreweghe, F. Brüggen, N. Harnoncourt, G. Leonhardt etc.), towarzyszy kameralny Concerto Soave, prowadzony przez utalentowanego klawesynistę i organistę Jean’a Marca Aymes. Zespół dysponuje bogatą paletą instrumentalną (organy, viola da gamba, harfa, lutnia, klawesyn), która kreuje zachwycające tło dla wokalnego kunsztu Kiehr. Nagranie, pełne niewymuszonej prostoty, czarujące i urzekające od pierwszej frazy, wiedzie nas w rejony głębokich duchowych doznań. To prawdziwa radość dla ucha; cenny klejnot, po który warto sięgać nie tylko w czas Wielkiego Postu.

© Andrzej Osiński

Reklamy
Published in: on 5 lutego 2009 at 7:58  Dodaj komentarz  

The URI to TrackBack this entry is: https://andrzejosinski.wordpress.com/2009/02/05/lamentazioni-per-la-settimana-santa/trackback/

%d blogerów lubi to: