Andreas Staier: Bach młodzieńczy

Andreas Staier (okładka płyty)

Andreas Staier (okładka płyty)

Wizerunek Jana Sebastiana Bacha, jaki przetrwał do naszych czasów dzięki kronikarskiej percepcji Eliasa Gottloba Hausmanna, przenosi nas w lata dojrzałości i schyłku życia lipskiego Kantora, znaczone niezłomnym trudem twórczym (cykle kantat, dzieła oratoryjne, instrumentalne, monotematyczne projekty etc.), niedoścignioną prostotą oraz żarliwą wiarą w posłannictwo swojego kunsztu.

Burzliwą młodość autora Suit angielskich, jakiej skąpe reminiscencje wyłaniają się z rozproszonych archiwaliów, piętnują nieliczne dzieła o nieustalonej chronologii i proweniencji rozpoznanej w stopniu jedynie znikomym przez synów kompozytora. Oderwane fragmenty konstruują obraz człowieka porywczego i niesubordynowanego, wyzywającego społeczne konwenanse i pochłoniętego wirtuozowską sztuką żądającą środowiskowych nietaktów; w marzycielsko-wizjonerskiej duszy tli się jednocześnie iskra wybornego taktyka, nieustępliwego negocjatora, przeświadczonego o osobistym posłannictwie oraz zalążek geniuszu zdumiewającego bogactwem form, rozległością nastrojów, rodzajów ekspresji i gatunków.

Gerard Terborch: Ojcowska admonicja

Gerard Terborch: Ojcowska admonicja

Wirtuoz Staier prowadzi nas po subtelnych zaułkach młodzieńczej spuścizny dumnego Turyńczyka, trelując na hamburskiej kopii gargantuicznego klawesynu Hieronima Hasse, ekstrawaganckiej machinie zaopatrzonej w zakres nie ustępujący organom i równie znamienity wachlarz rejestrów. Intencją niemieckiego muzyka, peregrynującego ostatnio po wykwintnym landszafcie biedermeierowskiego Wiednia, było przywrócenie oryginalnego bachowskiego brzmienia, barwnego, wzniosłego i natchnionego, uszczuplonego kameralną praktyką rejestrowania strzelistego rostrum na wysublimowanych manuałach italskich bądź salonowych francuskich harpsichordach.

Pieter de Hooch: Para z papugą

Pieter de Hooch: Para z papugą

Energiczne takty wiodą po ścieżkach nowatorskich toccat, próżno wołających o analogie z utworami współczesnych polifonistów; pierwiastki tradycyjne i eksperymentalne, style północno- i południowoniemiecki, pasaże świeckie i liturgiczne uległy w nich instynktownemu stopieniu w harmonijny, skrzący inwencją kryształ. Śmiała i dynamiczna toccata D-Dur BWV 912 epatuje odważną galopadą, radosną i żywiołową, somnambuliczna e-moll BWV 914 wabi do świata szlachetnej dystynkcji a niekonwencjonalna G-Dur BWV 916 pławi się w urokach weneckiego concerto rozbudzonego przez Torelliego i Corelliego, których promienną frazę autor Muzycznej ofiary studiował starannie w bibliotece lüneburskiej świątyni. Tę ostatnią wyróżnia nadobna ornamentyka autorstwa Jana Krzysztofa, organisty w Ohrdruf, starszego brata i opiekuna mistrza po przedwczesnym zgonie rodziców.

Pieter de Hooch: Kobieta z kotem

Pieter de Hooch: Matka

Mistrz barokowej improwizacji, odrzucanej ze zgrozą przez współczesnych profanów z uwagi na „zmanierowanie, ornamentalne komplikacje, zawiłość, sztuczność i niezrozumiałość frazy; szydzenie z podniosłych zasad rozsądku i piękna” (J. A. Scheibe), terminuje pod świetnym okiem Georga Böhma, przejmując elementy jego wysublimowanego stylu, dekoracyjne, powabne i melodyjne, które lśnią pełnym blaskiem w datowanej na czasy Mühlhausen Particie c-moll BWV 767, osnutej wokół chorału O Gott, du frommer Gott.

Gerard Terborch: Koncert

Gerard Terborch: Koncert

Suita a-moll BWV 818 a z radosnego Köthen, misterna, wdzięczna i o starannych proporcjach, przynależy do świata łagodnych Suit francuskich, w których kręgu poczęła swój delikatny żywot, natomiast żartobliwe Capriccio BWV 992 „na odjazd ukochanego brata” sięga ery Arnstadt i nosi cechy muzyki programowej tchnącej rzekomą powagą; w istocie ta urokliwa parafraza uroczych Opowieści biblijnych Jana Kuhnau, pogodna, wiosenna i rozbrykana, szkicuje rzetelny portret młodego artysty, który przesycony surowym duchem epoki, wzniósł się ponad jej horyzonty, obdarzając sztukę płomieniem pozaczasowej wielkości.

© Andrzej Osiński

Reklamy
Published in: on 31 grudnia 2011 at 13:16  Dodaj komentarz  

The URI to TrackBack this entry is: https://andrzejosinski.wordpress.com/2011/12/31/andreas-staier-bach-mlodzienczy/trackback/

%d blogerów lubi to: