Faulkner: Suchość kurzu

William Faulkner

William Faulkner

Jakże często zapominamy o ludziach! Życie niepostrzeżenie nam staniało, choć przecież wcale nie jest tanie. Jest ono sprawą pierwszorzędną, ale nie mam tu na myśli narzuconej przez system wegetacji, inercyjnego trwania pomiędzy jedną zapomogą a drugą, a egzystencję, która jest sama w sobie warta zachodu. Dumne istnienie, zdyscyplinowane i pełne szacunku, świadczące o godności jednostki, o jej prawach i celach. Tego musimy się powtórnie nauczyć, niezależnie od tego, jak wiele nam to sprawi kłopotu. Innej drogi po prostu nie ma.

* * *

Odnoszę nieodparte wrażenie, że nazbyt serio przejmujemy się coraz potężniej uciskającymi nas przepisami. Tyle jest tych rozkazów, ustaw i rozporządzeń, że poza nimi nic nie dostrzegamy. A jeśli tylko zauważymy coś, czego nijak do tych regulaminów nie potrafimy dopasować, gubimy się bezpowrotnie; ciągniemy na dno z kretesem.

Dorothea Lange, Ola Baby 1939

Dorothea Lange, Ola Baby 1939

Staliśmy się wyselekcjonowanym w pracowni gatunkiem, egzystującym bez kośćca i wewnętrznej integralności; można go tak utrzymywać przy życiu, a on nawet nie pozna swego przyrodzonego celu. W istocie sami pozbyliśmy się kręgosłupa moralnego. Być może doszliśmy nawet do wniosku, że jest on już niepotrzebny, zgoła niemodny i niepraktyczny, a tymczasem zostało puste miejsce, które należałoby w jakiś sposób wypełnić. Może któregoś dnia zrozumiemy, iż owa próżnia woła o przywrócenie tego wzgardzonego kręgosłupa, i rozpoczniemy go nawet szukać?

* * *

Czasy i zdarzenia nazbyt często mącą się w oczach starca. Przeszłość przybiera dlań kształt nie zbiegającej się na widnokręgu drogi, a bezkształtnego pola, na które nigdy nie spadł grad, i od którego jest oddzielony jedynie wąską warstwą teraźniejszości.

* * *

Dorothea Lange, Don't Stop Believing 1936

Dorothea Lange, Don’t Stop Believing 1936

Dawniej czas należał do człowieka; był w jego niewątpliwej gestii. Czas człowieka był godny tego miana. Człowiek dysponował czasem; dzierżył go nader trzeźwo, i nie zwykł rozmieniać na drobne. W gruncie rzeczy, istota ludzka nie jest stworzona po to, aby roztrwaniać czas. Żeby daremnie się trudzić.

* * *

Chociaż człowiek musi przeskoczyć przez życie, nim ostatecznie zanurzy się w śmierć, chociaż agonia dopada go tylko u kresu znojnej drogi; to krok po kroku zagarnia chciwie swą śmierć i pochłaniany jest przez nią w odwecie.

* * *

Dorothea Lange, ---

Dorothea Lange, —

Życie dogasające i tlące się zaledwie na wietrze, znajdzie w sobie dość siły, aby przez cienie śmierci i trujące moczary żądz, unosić wciąż dalej swoje rozkołysane sztafety, wytrwale dzień po dniu taszcząc swe zbrodnie i ich motywy po to, by same ofiary tych zbrodni mogły spoczywać w pokoju.

* * *

Egzystencja tyrana jest czymś w rodzaju spontanicznej przeprawy przez piekło, w które unoszą go, z pozoru nieśmiertelnego, nikczemne duchy ludzi, którzy za życia knuli jego zgubę, a teraz, po śmierci, są milczącymi współudziałowcami jego potępienia.

* * *

Jutro jest tylko innym imieniem dnia dzisiejszego.

* * *

Dorothea Lange, No End in Sight 1939

Dorothea Lange, No End in Sight 1939

Istnieją rzadkie chwile, kiedy pokój jest gościem mej duszy. Zdaje mi się wówczas, że cały ten świat, na którym szydercy i psubraty, stworzeni jak i ja przez Boga, lecz przez tegoż Boga skazani na zbydlęcenie i obelgi, pławią się w warunkach znacznie lepszych od moich, godniej mieszkają i są odziani; że cały ten świat, na którym bez ustanku wyczuwam ironię ich jałowego śmiechu, to tylko sen i złudzenie, a świat jedyny, rzeczywisty, to ten, gdzie kontempluję moje bóstwo.

Trwam w nim w bezruchu bądź z lekka drzemiąc, siedzę omal dorywczo jak zmiętoszony strach na wróble, skądeś przytargany wiatrem i przycupnięty na skraju nędznej chaty. Moje płuca wypełniają się martwym chłodem, rozwleczonym bezwolnie na równinach bladej nieskończoności. Pośród niej jaśnieję zastygłym śnieżnym blaskiem, uparcie i bezsennie, jak „oczy ludzi odurzonych kawą podczas czuwania nocą nad zwłokami kogoś obcego”. Znużony i odrętwiały trwam na mieliźnie niby odwieczny wędrowiec, utyskujący i rozdarty, omijający rojny korowód świata i zaprzątnięty swoim celem.

* * *

Dorothea Lange, ---

Dorothea Lange, —

Są bo i tacy, których przy życiu trzyma wyłącznie pewność, że umrą.

* * *

Niedostatek jest schludną mozaiką najprzeróżniejszych części garderoby; zlepkiem nacechowanym cierpliwą i niepokorną rezygnacją. Istoty nim dotknięte podobne są do morskich stworzeń „ulatujących zawczasu przed dziobem statku”.

* * *

Ucieczka przed rzeczywistością jest oznaką tego, iż jeszcze jesteśmy żywi. Jeszcze na tyle, że doznajemy strachu i pragnienia. Lęku przed restytucją martwej przeszłości a pożądaniem przyszłej feerii.

* * *

Wiek jest nieodłącznie związany z miejscem przyjścia na świat i wzrostu. Do tego stopnia, iż z dala od domu – na pewną odległość w czasie, przestrzeni i doświadczeniu – jest się równocześnie starszym i młodszym od siebie o całe pokolenia.

* * *

Dorothea Lange, One Boundary County 1939

Dorothea Lange, One Boundary County 1939

Umiera się zbyt często. To ewidentnie nie w porządku.

* * *

Młodość przybiera rzeczywistość w żarty. I słusznie, bo właściwie nie ma w niej nic solennego ani zasługującego na szacunek. Ale kiedy już ją przychwyci, w tej z takim trudem zdobytej dojrzałości, okazuje się, że „leży ona zaledwie sześć stóp głęboko i zajmuje przestrzeń osiemnastu stóp kwadratowych”.

* * *

Prawo roztacza opiekę nad zmianami, bacząc by zachodziły prawidłowo.

* * *

Cóż znaczy życie jednego człowieka wobec odrodzenia wiary w całą ludzkość?

* * *

Dorothea Lange, ---

Dorothea Lange, —

Narwańcom wszelkiej maści wojna dostarcza wyśmienitego pretekstu, by wreszcie dać się zabić. W przeciwnym razie zginęliby oni niechybnie w jakiś inny sposób, z pewnością bardziej kłopotliwy dla otoczenia.

* * *

Ludzie rozprawiający bez ustanku o niebie, z pewnością nie udadzą się tam wcale.

* * *

Na pytanie o moją jawną apolityczność odpowiadam: Jeżeli kiedykolwiek sprzykrzy mi się towarzystwo ludzi uczciwych, zgłoszę swoją kandydaturę do parlamentu.

* * *

Dorothea Lange, ---

Dorothea Lange, —

Mądrością jest sięganie marzeniami na tyle wysoko, by goniąc za nimi, nigdy nie stracić ich z oczu.

* * *

Wygląda na to, iż każdy przynajmniej raz w życiu powinien spróbować małżeństwa, tak jak każdemu przydałby się raz udział w rzeczywistej wojnie.

* * *

Ludzkość drwi sobie z czasu, ale czas nie szuka na niej żadnej pomsty; on sięga znacznie dalej niż ludzkość. I wszystko wskazuje na to, że w ogóle nic nie wie o jej istnieniu.

* * *

Dorothea Lange, One Granville County

Dorothea Lange, One Granville County

Człowiek wyrażający jawną wzgardę wobec swojego pochodzenia jest nie mniej próżny od tych, którzy w swoich postępkach bez ustanku powołują się na szlachectwo rasy i krwi.

* * *

Wiecznie zajęta sobą godność, ów chłodny i sofistyczny brak złudzeń co do rzeczywistości, wykluczają jakąkolwiek zażyłość i poufałość z ludźmi.

* * *

Współczesna literatura egzystuje wyłącznie po to, żeby wypełnić lukę między gorączkowością życia – „jak interludia w sztukach Szekspira”.

* * *

Wiedza nabyta jest pozbawiona wszelkiej wartości. Rozsypuje się w proch tam, gdzie tępa i ślepa rutyna ani drgnie.

* * *

Kłamstwo jest narzędziem walki o byt. Jest środkiem, jakim rozporządza wstydliwa i zalękniona sobą kreatura po to, aby nagiąć zewnętrzne wypadki do wizji samej siebie i do poczucia swego miejsca w świecie.

* * *

Dorothea Lange, ---

Dorothea Lange, —

Prawdziwy optymista jest w każdej chwili swego życia przygotowany na najgorsze, i dlatego los pozwala przeżywać mu swój dzień z pewnym przyjemnym rozczarowaniem.

* * *

Zaiste, nie dysponuję czasem na to, abym musiał się spieszyć.

* * *

Śmierć jest pospolitym tchórzem w tym sensie, iż nie uderza tego, który patrzy jej prosto w oczy. Oczywiście, o ile zanadto ją przy tym nie drażni. W gruncie rzeczy śmierć lubi zachodzić człowieka od tyłu.

* * *

Dorothea Lange, Elm grove, 1936

Dorothea Lange, Elm grove, 1936

Niektórzy nie mogą znieść widoku człowieka spoczywającego w spokoju i ucinającego sobie drzemkę. Dzięki Bogu, zjawiają się oni pojedynczo, „a nie w chmarze, jak komary”.

Inni z kolei nie znają poczucia wstydu wypływającego ze swojej  rzeczywistej kondycji. Nie przyjmując do wiadomości, iż ich dojrzałość skończyła się bezpowrotnie, próbują zgrzybiałą młodość ubrać w kostium babiego lata.

* * *

Dorothea Lange, Dynamiting stump

Dorothea Lange, Dynamiting stump

O ile kłamstwo na temat innych przychodzi lekko i omalże na zawołanie, o tyle łgarstwo na własne konto wymaga cierpliwej precyzji i starannego doboru wrażeń.

* * *

Ziemia nie jest własnością ludzi; to ludzie przynależą do niej. Tak długo jak zachowują się oni nienagannie i użytkują swe pola bez rabunku, ziemia pozwoli im na nich żyć. Lecz kiedy ludzie wzgardzą dobrem, „ziemia otrząśnie się z nich, tak jak pies otrząsa się z pcheł”.

* * *

Dorothea Lange, Dead Ox Flat, 1939`

Dorothea Lange, Dead Ox Flat, 1939

Bóg nazbyt często zmienia swój wyrok za późno, zsyłając zwycięstwo tam, gdzie nie ma się już komu z niego cieszyć.

* * *

Kobiety nie postrzegają osobliwości danego czasu okiem mężczyzn. Mówiąc inaczej, czasy nigdy nie są dziwne czy nieprzeciętne dla kobiety; będąc dla niej raczej czymś stałym, niezmiennym, wręcz monotonnym, w każdym razie pełnym tych samych męskich szaleństw.

Kobiety nie poddają się nigdy – nie tylko zwycięstwu, ale nawet klęsce.

* * *

Dorothea Lange, ---

Dorothea Lange, —

Przykazanie wzajemnej miłości jest jedyną deską ratunku dla obłąkanego plemienia Boga, które wybrał sobie spośród tylu innych, by je obdarzyć nieśmiertelnością. Nakaz poszanowania życia jest oczywistą kwintesencją Biblii, a jednak są rzeczy nieporównanie gorsze niźli zostanie zabitym.

* * *

Pomiędzy wszelkim rzeczywistym życiem, a tym, co zostało na jego temat napisane, rozwiera się niewyobrażalna przepaść. I nie jest błędne mniemanie, iż ci, którzy potrafią – dokonują czynów; ci zaś, którzy nie potrafią; nie są w stanie się na nie zdobyć i bardzo z tego powodu cierpią – piszą o tym.

© Andrzej Osiński

Zdjęcia z Internetu

Published in: on 30 Maj 2012 at 9:28  Dodaj komentarz  
Tags: ,

The URI to TrackBack this entry is: https://andrzejosinski.wordpress.com/2012/05/30/faulkner-suchosc-kurzu/trackback/

%d bloggers like this: