Pius XI. O królowaniu Chrystusa

Pius XI

Pius XI

W encyklice „Ubi Arcano Dei” (1922), inaugurującej siedemnastoletni pontyfikat, papież Pius XI ubolewa: „Ponieważ usunięto Boga i Jezusa Chrystusa z dziedziny praw i spraw państwowych, ponieważ nie od Boga już, ale od ludzi wywodzono początek władzy, dlatego stało się, że zburzono fundamenty pod tą władzą, ponieważ usunięto główną przyczynę, dlaczego jedni mają prawo rozkazywać, a drudzy obowiązek słuchać. Dlatego społeczność ludzka musiała doznać wstrząśnięcia, bo nie ma już żadnej trwałej i silnej podstawy”.

Zastanawiając się nad najistotniejszymi przyczynami nieszczęść i dramatycznych zmagań przygniatających ludzkość, Ojciec święty jednoznacznie ustalił, iż wypływają one z otwartego wzgardzenia przez świat osobą i nauką Jezusa Chrystusa, usunięciem Jego imienia i prawa z dziedziny własnych obyczajów i życia prywatnego, publicznego i rodzinnego. Jednocześnie zaznaczył, iż w przyszłości nie zaświta nadzieja pokoju pomiędzy narodami, o ile tak jednostki, jak i państwa nadal będą stronić i zaprzeczać panowaniu Zbawiciela wśród ludzi, dopóki pokój Chrystusowy nie będzie odnaleziony w Królestwie Bożym, a panowanie Jezusa przywrócone. Zaznaczył przy tym, iż ci, którzy wzgardzili królowaniem Boga, stali się jakby wygnańcami z jego Państwa, i utracili posłuszeństwo.

Hieronymus Bosch: Adoracja Magów

Hieronymus Bosch: Adoracja Magów

Jako antidotum rozprzężenia i upadku, w dokumencie „Quas primas” (1925), papież Pius XI zaproponował wprowadzenie święta Jezusa Króla na ziemi, oraz wyłożył naukę o Jego królowaniu. I tak, Jezus Chrystus jest władcą w znaczeniu przenośnym, nad umysłami, ludzką wolą oraz sercami, a to z powodu najwyższego stopnia dostojeństwa, przez które wyprzedza On i przewyższa wszystkie stworzenia. Chrystus króluje w umysłach ludzi, a to dla głębi własnego umysłu i rozległości swojej wiedzy, lecz także przez to, iż jest najczystszą prawdą, od której ludzie powinni czerpać i adekwatnie ją przyjmować. Dalej, Chrystus króluje w ludzkiej woli, ponieważ tylko w Nim nieskazitelna wola człowiecza w sposób najdoskonalszy poddała się woli Bożej, ale także dlatego, że wpływa On natchnieniami na naszą wolną wolę, rozpłomieniając ją do rzeczy najszlachetniejszych. Wreszcie jest Chrystus niepodzielnym władcą serc dla swojej przewyższającej wszystko miłości, dla łagodności i tkliwości, z jaką przyciąga chore dusze. Żaden bowiem człowiek, żadna inna istota na ziemi, nie była i nie będzie ukochana do tego stopnia przez ludy, co Jezus.

Łukasz Cranach Starszy: Święta Rodzina

Łukasz Cranach Starszy: Święta Rodzina

Imię i władztwo króla należy przyznać Chrystusowi jako człowiekowi, albowiem tylko o Jezusie jako człowieku można bez trudu powiedzieć, iż otrzymał wszystkie przymioty od Ojca, prawdziwą władzę, królestwo i cześć. Będąc wyłącznym Słowem Boga, jest współistotny swemu Ojcu, wszystko posiada wspólne z Ojcem, a zatem także najwyższe władztwo i kontrolę nad wszelkim stworzeniem. Świadczy o tym już Stary Testament, który nazywa Syna Panem, wyrastającym z pnia Jakuba, i ustanowionym nad świętą górą Syjonem, z której sprawuje pieczę nad narodami na ziemi, a Jego stolica trwa na wieki.

Teksty psalmów pod figurą i podobieństwem najpotężniejszego z monarchów świata skrywają wizję przyszłego króla Izraela, przepowiadając zarazem, iż królestwo jego nie będzie miało granic i zaobfituje w sprawiedliwość i pokój. Nasienie zaowocuje w rodzie Dawida, a potomek ów będzie królował w sposób mądry i będzie czynił sąd na ziemi, nierozproszony, ostateczny. Władza ta będzie wieczna i nie skazi się żadnym brudem, a jej łagodność będzie przysłowiowa.

Łukasz Cranach Starszy: Chrystus wśród dzieci

Łukasz Cranach Starszy: Chrystus wśród dzieci

Postać króla, przepowiadana w Księdze Jeremiasza i Księdze Daniela, zasygnalizowana w proroctwach Izajasza i Zachariasza, wyartykułowana w licznych psalmach, bynajmniej nie znika z kart Nowego Testamentu, lecz przeciwnie, znajduje tam trwałe i pełen blasku potwierdzenie. Wystarczy wspomnieć poselstwo archanioła Gabriela, który poucza Maryję, iż syn pochodzący z jej łona zasiądzie na stolicy królewskiej, a Jego panowanie utwierdzi się na wieczność: „Będzie On wielki i będzie nazwany Synem Najwyższego, a Pan Bóg da Mu tron Jego praojca, Dawida. Będzie panował nad domem Jakuba na wieki, a Jego panowaniu nie będzie końca” (Łk 1, 32-33).

Albrecht Altdorfer: Chrystus opuszczający Matkę

Albrecht Altdorfer: Chrystus opuszczający Matkę

Sam zaś Chrystus też świadczy o swoim panowaniu, czy to w ostatnim kazaniu do ludu, przedstawiającym kary i nagrody dla sprawiedliwych i niesprawiedliwych, czy też w rozmowie z namiestnikiem rzymskim, czy wreszcie po zmartwychwstaniu, kiedy powierza apostołom urząd nauczania i chrzczenia wszystkich narodów: „Wtedy Jezus podszedł do nich i przemówił tymi słowami: «Dana Mi jest wszelka władza w niebie i na ziemi” (Mt 28, 18). Czy słowa te oznaczają coś innego, aniżeli wielkość Jego potęgi i nieskończoność Jego królestwa? Te zaś wypływają z niezmiennej woli Ojca, który nakazał Mu królować i poddał pod Jego stopy wszystkich nieprzyjaciół Boga: „Wielokrotnie i na różne sposoby przemawiał niegdyś Bóg do ojców przez proroków, a w tych ostatecznych dniach przemówił do nas przez Syna. Jego to ustanowił dziedzicem wszystkich rzeczy, przez Niego też stworzył wszechświat. Ten, który jest odblaskiem Jego chwały i odbiciem Jego istoty, podtrzymuje wszystko słowem swej potęgi, a dokonawszy oczyszczenia z grzechów, zasiadł po prawicy Majestatu na wysokościach” (Hbr 1, 1-3).

Albrecht Altdorfer: Narodziny Marii

Albrecht Altdorfer: Narodziny Marii

Kościół katolicki jest królestwem Chrystusa na ziemi, mającym za zadanie rozszerzyć swoje panowanie na całą ludzkość i na wszystkie krainy, które uwielbią gromkim głosem swojego sprawcę i założyciela. Ten zaś dzierży panowanie nad wszelkim stworzeniem, „nie siłą wymuszone – jak głosi św. Cyryl z Jerozolimy – ani od nikogo z zewnątrz, ale na mocy swej istoty i natury”, to znaczy na mocy zjednoczenia hipostatycznego. Stąd wniosek, że Jezusowi należy się uwielbienie nie tylko jako najwyższemu Bogu, ale zarazem jako najważniejszemu człowiekowi, połączonemu naturą z Bogiem, do którego stóp pada udręczona ludzkość i kręgi anielskie. Ale Chrystus panuje nad nami nie tylko z prawa natury, lecz także prawa, które sam sobie nabył krwią, a zatem z dzieła odkupienia: „Wiecie bowiem, że z waszego, odziedziczonego po przodkach, złego postępowania zostali wykupieni nie czymś przemijającym, srebrem lub złotem, ale drogocenną krwią Chrystusa, jako baranka niepokalanego i bez zmazy” (1 P 1, 18-19). Odtąd nie należymy już do siebie, lecz jako wykupieni od grzechu tworzymy członki mistycznego ciała Jezusa.

Albrecht Altdorfer: Ukrzyżowanie

Albrecht Altdorfer: Ukrzyżowanie

Władztwo i panowanie Chrystusa jest trojakie: nauczające, prawodawcze i sądownicze; bez nich nie można pojąć królowania. I tak, Jezus Chrystus został dany ludziom jako Odkupiciel, aby weń wierzyli, a jednocześnie jako prawodawca, aby się Go słuchali. Jest On ustanawiającym prawo, nam zaś należy zachować Jego przykazania. O władzy zaś sędziowskiej tak oto oznajmił niespokojnym Żydom: „Ojciec bowiem nie sądzi nikogo, lecz cały sąd przekazał Synowi, aby wszyscy oddawali cześć Synowi, tak jak oddają cześć Ojcu. Kto nie oddaje czci Synowi, nie oddaje czci Ojcu, który Go posłał” (J 5, 22-23). W tym zaś sądzeniu zawiera się także i fakt, że jako sędzia Jezus ma prawo karać i nagradzać ludzi jeszcze za ich życia. Wreszcie władza wykonawcza implikująca liczne nakazy i to pod groźbą kar, jakich uparci i niesubordynowani nie mogą nigdy ujść.

Matthias Grünewald: Naigrawanie

Matthias Grünewald: Naigrawanie

Właściwości królestwa Chrystusowego wynikają ze sposobu postępowania naszego Pana; jest to królestwo w głównej mierze duchowe i do spraw ducha się odnosi, o czym dowodzą nie tylko słowa Pisma świętego, ale charakter samego Chrystusa, który opierał się mesjanizmowi politycznemu. On nie przyszedł na to, aby wywalczyć wolność na ziemi ani przywrócić państwo Izraelitom; zbijał ich z tropu i odbierał nadzieję, kiedy otaczająca Go rzesza wyraziła zamiar obwołania Go królem. Uszedł podówczas i ukrył się przed ludźmi, uchylając od wszelkich tytułów i godności, a Piłatowi oświadczył, iż jego władztwo jest nie z tego świata.

Do królestwa Chrystusowego wiedzie droga poprzez pokutę, wiarę i chrzest, które choć są obrzędami zewnętrznymi, jednak prowadzą do odrodzenia wnętrza, dodając siły do przeciwstawienia się państwu szatana i mocom ciemności. Ponieważ zaś Jezus jako Zbawiciel, krwią swoją nabył cały Kościół, a jako kapłan stał się za nas żertwą ofiarną i umęczony złożył ofiarę za grzechy, jego królewska władza nosi charakter obu tych urzędów, to znaczy odkupiającego i kapłańskiego, i w nich bez reszty uczestniczy. Nieograniczona władza Pana nad wszystkimi sprawami ziemskimi jest niezaprzeczalna, i błądziłby bardzo ten, kto by odmawiał Bogu człowiekowi władzy nad jakimikolwiek sprawami doczesnymi. Otóż stworzenie w całości poddane jest Jego woli, a jedynie fakt, iż żyjąc na ziemi, powstrzymywał się On przed wykonywaniem tejże władzy i wzgardził posiadaniem rzeczy, świadczy o Jego pozaziemskim charakterze. Przepięknie wyrażają to słowa dawnego hymnu na uroczystość Trzech Króli: „Nie odbiera rzeczy ziemskich Ten, co daje Królestwo niebieskie”.

Leon XIII

Leon XIII

Tak więc królestwo Odkupiciela obejmuje wszystkich ludzi, a Jego panowanie rozciąga się – jak pragnie Ojciec św. Leon XIII – „nie tylko na ludy katolickie, lub jedynie na tych, którzy obmyci w sakramencie chrztu, w rzeczywistości prawnie należą do Kościoła, chociaż albo błędne mniemania uwiodły ich na bezdroża albo niezgoda rozdziela od miłości: lecz obejmuje ono także wszystkich niechrześcijan, tak że cały ród ludzki prawdziwie należy do królestwa Jezusa Chrystusa”. I nie ma tu różnicy pomiędzy jednostkami, państwami bądź ugrupowaniami, ponieważ ludzie złączeni w społeczeństwo tak samo podlegają władztwu Chrystusa, jak jednostki. Jest On źródłem zbawienia tak dla jednych, jak i drugich, On – sprawca pomyślności i niekłamanej szczęśliwości dla obywateli i ich państw: „I nie ma w żadnym innym zbawienia, gdyż nie dano ludziom pod niebem żadnego innego imienia, w którym moglibyśmy być zbawieni” (Dz. A. 4,12).

Hieronymus Bosch: Niesienie krzyża

Hieronymus Bosch: Niesienie krzyża

Mając to na uwadze, władający państwami, niezależnie od przyjętej w nich formy rządów, nie mogą się wzbraniać przed oddaniem Chrystusowi wraz ze swoimi narodami, publicznych oznak czci i posłuszeństwa, o ile pragną zachować swoją nienaruszoną powagę i przyczynić się do dobrodziejstwa dla ojczyzny. Albowiem jak królewska godność naszego Pana, przyobleka ludzką powagę władców pewnym znamieniem religijnym, tak też uszlachetnia ona obowiązki obywateli wobec nich. Stąd też apostoł Paweł słusznie nakazał czcić jedni w drugich Chrystusa, pragnąc aby byli posłuszni nie człowiekowi jako jednostce, ale jedynie dlatego, że zastępuje on tu na ziemi Jezusa: „Za [wielką] bowiem cenę zostaliście nabyci. Nie bądźcie więc niewolnikami ludzi” (1 Kor 7, 23).

Matthias Grünewald: Ukrzyżowanie

Matthias Grünewald: Ukrzyżowanie

Otóż jeżeli panujący i prawowici przełożeni narodów będą dogłębnie przekonani, iż wykonują swoją władzę nie na mocy jakiegoś prawa własnego, ale z rozkazu i w zastępstwie Bożego króla, to będą święcie i mądrze używać powierzonej im władzy, i będą mieć na pieczy dobro publiczne oraz godność ludzką społeczeństw, którym wydają prawa. Wówczas zakwitnie ład i pokój, bo chociaż rządzeni będą spoglądać na rządzących jako na ludzi podobnych do siebie, a może nawet niegodnych i zasługujących na naganę, to nie odrzucą ich rozkazów, widząc w nich trwały obraz i majestat Boga-człowieka. A im szersze będzie owo królestwo i im większa część rodu ludzkiego podlegać mu będzie, tym bardziej ludzkość stanie się świadoma łączących ją więzi, tym większa będzie świadomość niszczących naród zatargów, tym mniejsze gorycze życia. Dlaczego zatem królestwo Chrystusowe nie miałoby objąć wszystkich? „Wtedy dopiero – jak podejmuje Leon XIII – będzie można uleczyć tyle ran, wtedy wszelkie prawo odzyska swą dawną powagę, powróci pokój, wypadną z rąk miecze i broń, kiedy wszyscy chętnie przyjmą panowanie Chrystusa i będą Mu posłuszni, kiedy wszelki język wyznawał będzie, iż Pan nasz Jezus Chrystus jest w chwale Boga Ojca”.

Albrecht Altdorfer: Odpoczynek w drodze do Egiptu

Albrecht Altdorfer: Odpoczynek w drodze do Egiptu

Jeżeli Chrystusowi dana jest wszelka władza na niebie i na ziemi, jeżeli zostaliśmy odkupieni Jego najdroższą krwią i podlegamy z tego tytułu Jego mocy, jeżeli wreszcie ta władza obejmuje całą naturę człowieczeństwa, to jest oczywistym, iż nie istnieje jakakolwiek władza, która byłaby wyjęta spod tego prawa, spod panowania wiekuistego. Przeto – jak głosi Ojciec św. Pius XI – „powinien On królować w umyśle człowieka”, a tegoż obowiązkiem jest absolutne poddanie się władzy Chrystusa, stałe i niezachwiane uznanie prawd objawionych i nauki Pana. Niechaj króluje w naszych sercach, które powinny Boga kochać i do Niego jedynie należeć, niechaj zawładnie ciałem Kościoła i jego członkami, które są narzędziem woli Bożej, niechaj uświęca nasze dusze.

Aby to mogło się stać, potrzeba, aby także i ci przebywający poza Kościołem „zapragnęli słodkiego jarzma Chrystusowego i przyjęli je dla swego zbawienia”, a my wszyscy, którzy w Kościele stale pozostajemy, nieznużenie, ale gorliwie, z wiarą, ufnością i miłością jarzmo to nosili i całkowicie dostosowali nasze życie do prawideł Królestwa Bożego.

© Andrzej Osiński

Published in: on 5 Styczeń 2013 at 10:00  Dodaj komentarz  

The URI to TrackBack this entry is: https://andrzejosinski.wordpress.com/2013/01/05/pius-xi-o-krolowaniu-chrystusa/trackback/

%d bloggers like this: