Poeta i życie wewnętrzne

Pablo Picasso, ---

Pablo Picasso, —

Ludzie namawiają mnie do opisania historii mojego życia. Cóż jednak miałbym do opowiedzenia, skoro nie brałem doniosłego udziału w wydarzeniach, nie byłem nawet ich naocznym świadkiem? Byłyby to dzieje człowieka, który przez znaczną część życia z upodobania i powołania skupiał swoją uwagę tylko na samym sobie, zamiast na niewiarygodnych powikłaniach świata. Historia tej uwagi będzie opisem namiętności, przemijających myśli i marzeń, których nie zdołam oddzielić od własnej natury, tysiącznych zabiegów inteligencji, uczuciowości oraz woli. Powiem o sobie wszystko albo nic – taki to będzie monolog.

***

Pablo Picasso, ---

Pablo Picasso, —

Zostałem ukształtowany przez moją lekturę, a jednocześnie wycisnąłem własne piętno na książkach, które odegrały istotną rolę w moim życiu. Mówiąc o nich, przemawiam zarazem o sobie. Dzięki temu utwory te zawierają moje najbardziej utajone dzieje, to jest to, jakim byłem niegdyś, jakim mnie zachowała pamięć.

***

Geniusz polega na rozdawaniu z siebie swojego własnego wszechświata. Posiada on dar przeobrażania życia, który nie liczy się z pozorami, wyczarowuje tajemniczy świat, którego jest wyłącznym mieszkańcem.

***

Pablo Picasso, ---

Pablo Picasso, —

Poeta bez ustanku żegna się z dzieciństwem, które mu towarzyszy aż do końca. Szalona radość dzieciństwa, zmuszająca do biegu i nie pozwalająca złapać tchu, będzie z nim razem na skraju ciemności, kiedy wsiądzie do łodzi odpływającej w wieczność.

***

Spełnienie nie przynosi kresu egzystencji. Jedynie oczekiwanie tworzy krainę nie mającą granic.

***

Każde powołanie powinno przychodzić późno.

***

W tych pustych i smętnych dniach usilnie poszukuję rozrywki, bo oto zacząłem się nudzić. Dni te z pozoru puste, usilnie pulsują życiem, tętnią głuchą intensywnością, przed którą chciałbym się bronić. Zamykam otwartą przed chwilą książkę, odtwarzam jakąś płytę i czuję, jak muzyka stopniowo staje się tym, od czego próbowałem się uwolnić, od tej namiastki mego życia, w którym przerwana została praca twórcza, a ja pragnę samego siebie przekonać, iż jeszcze nie jestem wygasłym popiołem. Jest to godzina prawdy, kiedy znużony bezustannym odtwarzaniem świata, który nie istnieje, tkwię w sercu jakiejś jednoosobowej sztuki, którą od początku gram wyłącznie dla siebie.

***

Pablo Picasso, ---

Pablo Picasso, —

Nie liczę się z modą, i z chęcią samotnie kroczę w ariergardzie literatury; przynależę do niej i nigdy się nie wyprę wzajemnych konotacji i literackich powinowactw.

***

Niebo jest nieskończoną nieobecnością. Mówi ono o Bogu wyłącznie do tych, których serce jest i tak pełne Boga, i którzy kroczą z ufnością w drodze do swojej miłości, bez zbaczania na gwiezdne szlaki.

***

Pablo Picasso, ---

Pablo Picasso, —

Powołanie ma dla mnie znaczenie znikome. Istnieje tylko Sędzia, przed którym należy zdać rachunek, usprawiedliwić rację swojego życia, najmniejszą myśl i spojrzenie. I istnieje jeszcze to zagrożenie, że jednak nie spotkamy się wszyscy na łonie wiekuistej miłości, że „na ostatecznym apelu mogłoby jednego z nas zabraknąć” (F. Mauriac).

***

Drzewa usilnie bronią nas przed ludźmi.

***

Nadeszła starość i ze zdumieniem pytam samego siebie, jak mi udało się przejść przez życie uniknąwszy katastrofy?

***

Pablo Picasso, ---

Pablo Picasso, —

Marzenie jest punktem wyjścia każdego poetyckiego życia. Poeta jest dzieckiem, które nie dojrzewa, i które „żyje nadal już bez dziecięcych aniołów stróżów”, wydane na łup dojrzałym namiętnościom serca, wszystkim szaleństwom swego męskiego ciała. Bo przecież żaden poeta nie jest wolny od pierwiastka szaleństwa.

***

Utrata życia bywa niekiedy jego ocaleniem.

***

Liturgia jest poematem codziennym, a mimo to wzniosłym.

***

Pragnę stworzyć świat na nowo, a jednocześnie uciekam od niego. Wcielam swoją nadzieję w sen, ale życie nie jest snem. Dla chrześcijanina życie jest w gruncie rzeczy przeciwieństwem snu, wymaga nieustannych zapasów.

***

Pablo Picasso, ---

Pablo Picasso, —

To nie umarli ukazują się żywym, ale na odwrót – żywi ukazują się umarłym.

***

Prawdziwa poezja nie jest przeciwieństwem rzeczywistości; ona bez reszty tkwi w tym, co prawdziwe. Jest ona niczym religia nie licząca się z pozorami i zmierzająca wprost do celu.

***

Pablo Picasso, ---

Pablo Picasso, —

Widzę czającą się w pobliżu śmierć i to nie wyłącznie w charakterze abstrakcji czy literackiego tematu, którym zachwyca się nie posiadająca świadomości młodość w jakimś niepojętym upojeniu i zarazem w poczuciu absolutnego bezpieczeństwa. Jest ona teraz bezpośrednią obecnością, kształtem zarysowującym się na bliski dystans, jej cień już na mnie pada i wiem, że wystarczy wyciągnąć rękę, aby poczuć jej dotyk i to, w co wierzyłem na jej temat, lada chwila „uzyska wiekuiste potwierdzenie lub zaprzeczenie”.

***

Niektóre książki czytam jeszcze raz – przychodzę, odchodzę i powracam do tekstów mojej młodości. A jednocześnie czuję wstręt przed obecnymi nowościami! Otwieram je na chybił trafił, czytam piętnaście linijek i zamykam raz na zawsze, przyłapując się na poczuciu niemocy, na niezdolności do lektury. Cóż, jestem po prostu przyzwyczajony do już skatalogowanych geniuszów.

***

Pablo Picasso, ---

Pablo Picasso, —

Znacznie więcej czasu poświęciłem życiu urojonemu aniżeli prawdziwemu, ale czy sztuka może powiedzieć mi coś o wieczności, w której mój wzrok jest już utkwiony?

***

Właściwą dekorację naszego życia tworzy nie bogactwo czy ubóstwo, ale własna natura.

***

Moje trzymanie się na uboczu i wypływająca stąd potrzeba odosobnienia, stałe odgradzanie się od ludzi, nie są świadectwem mojej wartości, a raczej słabości. Tymczasem pomiędzy ludźmi odbywającymi tę samą podróż prawdziwe granice nie istnieją.

***

Przywilejem muzyki jest to, że nie tylko przeżywa ona swojego twórcę, jak to się dzieje z utworem literackim, ale po prostu żyje nadal. I kiedy poezja wydaje nas w ręce jej autora, z muzyką jest odwrotnie: to my zostajemy jej wydani.

***

Pablo Picasso, ---

Pablo Picasso, —

Muzyki słucham z twarzą ukrytą w dłoniach i zamkniętymi oczami, ponieważ skłania mnie ona do tego, abym nie widział nic prócz jej akordów. A jak starannie mnie obnaża, jak odkrywa rzeczy najgłębsze i najstaranniej zamaskowane!

***

Dusza ludzka przychodzi na świat wraz z nami, ale już tylko od nas zależy, czy potrafimy ją zachować i doprowadzić do rozkwitu, czy podepczemy ją z kretesem i utracimy raz na zawsze. Bo dusza jest jednocześnie tym, czym jesteśmy i czym się stajemy, w co się przeobrażamy. Może być ona zbawiona bądź potępiona, lecz nie może ulec zagładzie. Człowiek jest duchem albo niczym.

***

Pablo Picasso, ---

Pablo Picasso, —

Nałóg pisania sprawił, iż nie zdaję już sobie sprawy z tego, że nie mam nikomu nic nowego do zakomunikowania.

François Mauriac: „Pisarz jest właściwie człowiekiem, który zgubił swój cień […] albo raczej cieniem, który zgubił swego człowieka”.

***

Każde wybitne dzieło rodzi się w ciszy i do ciszy powraca.

***

Komedia ludzka nie ma granic.

***

Łaska używa najbardziej krętych dróg i wyjaśnień. Przenika ona przez wszelkie przeszkody, aby dotrzeć do głębi serc i je użyźnić: „Duch posługuje się najnędzniejszą nawet literą” (F. Mauriac).

***

Pablo Picasso, ---

Pablo Picasso, —

Każdy twórca musi wytyczyć przed sobą zupełnie nową drogę – własny i osobisty szlak, który przed nim jeszcze nie istniał. Ale czy ten szlak przyda się komuś, kiedy już twórcy nie będzie? Obok głównego gościńca uchowają się z pewnością niektóre boczne ścieżki; dlaczego zatem i moja nie miałaby się zachować? Ale jeżeli nikt nie zechce z niej korzystać, zarośnie trawą i chwastem zapomnienia.

***

Właściwością większości rewolucjonistów jest nieopisana pogarda dla jednostki, postępująca w parze z uwielbieniem dla człowieka w ogólności.

François Mauriac: „Dzięki temu religia humanitaryzmu pociągnęła za sobą tyleż ofiar, co religia porządku”.

***

Pablo Picasso, ---

Pablo Picasso, —

Smutek dopada mnie znienacka, chwytając skrzętnie za gardło i nie pozostawiając ani czasu ani siły na „poszukiwanie w bibliotece pocieszyciela”, jakiegoś psychologa, który by mnie przekonał, że nie ma powodu do odczuwania tak znacznego smutku.

***

Książki przez nas czytane określają to, kim jesteśmy, ale w o ile większym stopniu tytuły, do których powracamy!

***

Potrzeba mistycyzmu nie jest wypadkową warunków ekonomicznych i nie zależy od biegu historii, albo zależy od niego tylko w tej mierze, w jakiej historia wychodzi naprzeciw naturze ludzkiej, istocie – dodajmy – przenikniętej pierwiastkiem nadprzyrodzonym.

***

Pablo Picasso, ---

Pablo Picasso, —

Każdy z nas żyje i odchodzi w samotności i jest to temat do cna zbanalizowany przez literaturę. Innym tragicznym aspektem tego stanu ducha i ciała jest niemożność porozumienia się pomiędzy odmiennymi gatunkami umysłowości.

***

W mojej duszy rozgrywa się pojedynek pomiędzy twórczym powołaniem pisarza a skłonnością do samozatracenia. A przecież istotą chrześcijaństwa jest nie uciekać i nie uchylać się od ciosu, ale natężyć siły ducha.

***

Żyjemy w epoce nad wyraz nieuważnej i nie pojmującej znaczenia zdarzeń, skoro bez trudu godzimy się na przyznanie nagrody Nobla jednostkom, które powinny były wywołać zdumienie, a nawet odruch przerażenia w świecie.

***

Pablo Picasso, ---

Pablo Picasso, —

Jesteśmy nie tylko tacy, jak postępujemy, ale także tacy, jacy moglibyśmy być, jakimi mogliśmy się stać.

***

Geniusz poety polega na odkrywaniu świata, do którego jeden tylko poeta posiada klucz, i którym tylko on jeden ma prawo się posługiwać. Jego metoda przestaje być metodą, z chwilą kiedy spróbują wykorzystać ją inni.

***

Z rzeczy utrwalonych na papierze bądź płótnie przetrwa za każdym razem wyłącznie coś, co dotyka czegoś istotnego.

***

Siła i słabość w życiu uzależnione są od zgody bądź niezgody na to życie.

***

Pablo Picasso, ---

Pablo Picasso, —

Bycie poetą nie przejawia się w tworzeniu nowych postaci czy też opowiadaniu o wydarzeniach, ale w tropieniu czegoś nieuchwytnego, ujrzeniu jakiejś prawdy, wyłowieniu jej z tego, co inni opowiedzieli o sobie, aby ją skonfrontować z tym, co my sami wiemy o sobie.

© Andrzej Osiński

Reprodukcje: http://pintura.aut.org/

Published in: on 26 Styczeń 2013 at 9:36  Dodaj komentarz  
Tags: ,

The URI to TrackBack this entry is: https://andrzejosinski.wordpress.com/2013/01/26/poeta-i-zycie-wewnetrzne/trackback/

%d bloggers like this: